Mikið hefur verið skrifað um meintar lífsskoðanir fjöldamorðingjans Breivik og allir þeir sem gætu fallið undir einhvern þann sama hóp og hann telur sig til, keppast við að sverja hann af sér. Og engin furða… Maður sem telur sig kristinn, íhaldsmann, þjóðernissinna, andstæðing íslams, stuðningsmann Ísraels og borgara sem ekki fær að koma máli sínu að í fjölmiðlum, á sér málsstað sem ótal margir geta samsamað sig við.

Málið snýst þó ekki um það, heldur kristallast í merkinu á öxl hans, „Marxist Hunter“. Þar sjáum við í hnotskurn þessa hættulegu stefnu að smætta andstæðinginn,  líta á hann sem gráan massa og þannig taka frá honum mennskuna – því þá er ekkert mál að gefa út veiðileyfi á hann. Með merki sínu segir Brevik: ,,Ef þú ert marxisti, ert þú réttdræpur (og ég ætla sjálfur að skilgreina hvort þú ert marxisti eða ekki)“!

Og þannig réðst hann að mörg hundruð ungmenna hópi, fulltrúum pólitískrar stefnu sem hann hataðist við, fulltrúum sem hann smættaði í eigin huga þar til fólkið varð afmennskt í hugarheimi hans, grár massi og réttdræpt.

Einn af fylgifiskum Netsins er sá að umræðuhópar verða oft býsna lokaðir, þar tala bara menn sem eru sammála og styðja hver annan í skoðunum sínum. Komi einhver með aðrar skoðanir og vilji rökræða er ráðist að honum með oddi og egg, persónulegum svívirðingum og alhæfingum, þar til hann hrökklast burt og lætur ekki sjá sig á þeim stað á ný. Hættan er auðvitað sú að með skorti á viðnámi í formi andstæðra skoðana gangi menn stöðugt lengra og að lokum grípi einhver veikgeðja sál í örvæntingu sinni til óyndisúrræða, oft til varnar einhverjum (jafnvel ímynduðum) málstað sem viðkomandi heldur að sér verði þakkað fyrir í framtíðinni. Líklega á þetta við um alla þá sem á undanförnum áratugum hafa framið stór hryðjuverk gegn almenningi í Bandaríkjunum og Evrópu, t.d. í Oklahoma, New York, Madríd, London, Moskvu og nú síðast í Ósló. En hvergi nema í Noregi var ráðist gegn ákveðnum skilgreindum pólitískum hópi – og það gerir þetta nýjasta ódæði einstakt.

(Sú aðferð að alhæfa um meinta andstæðinga sína er reyndar vel kunn á íslenskum bloggsíðum og enginn þarf að leita lengi til þess að sjá dæmi um hana. Hér er ein nokkuð lýsandi: ,,Eins og ég hef bent á annars staðar er kjarni allrar vinstri mennsku hatur á eigin umhverfi og þjóðfélagi, sem oft er réttlætt með hugmyndafræði og fögrum orðum.“ (VE).)

Búrfuglar AMX eru með böggum hildar og skrá hverja færsluna á fætur annarri til að reyna að ritskoða fjölmiðla heims sem kalla fjöldamorðingjann Breivik hægri öfgamann. Sú Bjarmalandsför er þó til lítils því maðurinn er það einmitt óumdeilanlega, hægri öfgamaður. Sjálfur skilgreindi hann sig sem conservative eða íhaldsmann á Fésbók (og reyndar kristinn líka), hann var lengi félagi í Fremskrittspartiet sem skilgreinir sig sem hægri flokk og ekki er hægt að kalla morðæði hans annað en öfgar. Bjánalegust er þó tilraun búrfuglanna að reyna að þýða hugtakið national socialist beint. Maðurinn er nefnilega ekki sagður nasisti heldur nýnasisti sem er allt annað mál og í allri pólitískri orðræðu erlendis er litið á þá söfnuði sem hægri öfgahópa.

Ég minnist þess að snemma á tíunda áratug var ég fenginn af RÚV til að þýða finnskan viðtalsþátt við alla norrænu forsætisráðherrana. Til þeirra var m.a. beint spurningum um uppgang nýnasista og hvort ástæða væri til að hafa áhyggjur af honum. Allir lýstu þeir yfir miklum áhyggjum af þeirri öfgastefnu, bæði á Norðurlöndum og meginlandinu; allir nema einn, sá íslenski. Hann sá enga hættu þar á ferð, taldi umræðuna óþarfa og þessa hreyfingu á engan hátt hættulega. Hverjir höfðu rétt fyrir sér í þeirri umræðu – og hverjir rangt?

Raunar virðast menn á Norðurlöndum stöðugt gera meira ráð fyrir því að Breivik hafi ekki verið einn á ferð og þá er fallin um sjálfa sig enn ein kenningin, sú um geðveikan einfara sem tryllist. En rannsókn á vitanlega eftir að leiða í ljós hvort fleiri áttu þátt að máli.

Allt að einu, sorg ríkir á Norðurlöndum yfir þessum voðaverkum og aðstandendur og vinir hinna myrtu eiga óskipta samúð okkar allra.

Þegar ekið er frá Akureyri til Reykjavíkur er það bara rúmlega 70 km lengri leið að fara um göngin þrjú og Siglufjörð, Sauðárkrók og Þverárfjallsveg að Blönduósi í stað hinnar hefðbundnu leiðar. Þar hefur því myndast stór og spennandi hringur sem ferðafólk er eindregið hvatt til þess að prófa. Ég fór hann nú um helgina og hafði mjög gaman af. Þarna má á einu bretti sjá flesta þéttbýliskjarna landshlutans og margar helstu náttúruperlurnar.